كدخبر: ۹۴۱۵
تاريخ انتشار: ۱۷ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۳:۲۹
نسخه چاپي
ارسال به دوستانکاهش نقش بلاروس در ترانزیت نفت روسیه به اروپا
خبرگزاري ناويني
روسیه در حالي با سرعت زیاد در حال ساخت خط لوله جديد انتقال نفت خود به اروپا است كه اين خط از کشورهایي به جز بلاروس عبور خواهد كرد. جالب تأمل اينكه اين خط لولة جديد كه تقریباً در دو سال آينده به بهرهبرداري خواهد رسيد، به نسبت به خط لوله انتقال نفتی که از خاک بلاروس میگذرد، گرانتر تمام خواهد شد. با اين ملاحظه، بلاروس بايد در انتظار کاهش حجم نفت انتقالی روسیه از خاك اين کشور باشد. هرچند برخي تحليلگران بر اين باورند كه روسیه به دلائل اقتصادی نمی تواند از انتقال نفت از طریق بلاروس صرفنظر نماید. با اين وجود، در سال 2009 شرکت روسی ترانس نفت پیشنهاد نمود که یک سوم خط دوم انتقال نفت روسيه به اروپا از طرف کشورهای بالتیک و بدون در نظر گرفتن بلاروس احداث شود.
30 دسامبر سال 2009 میلادی ایگور دمین، منشی مطبوعاتی شرکت ترانس نفت در همين رابطه اعلام کرد:« سرعت ساخت این خط لوله به ما این امکان را میدهد که اعلام کنیم این پروژه به سرعت ساخته خواهد شد.» چندی قبل نیکولای تاکارف، رئیس شرکت ترانس نفت عنوان نمود که ساخت این خط لوله ممکن است که نه ماه زودتر از زمان اعلام شده توسط مقامات بلند پایه روسی، یعنی تا پایان سال 2011 میلادی به اتمام رسد.
روسیه ساخت این خط لوله انتقال نفت را در سال 2009 میلادی با هدف کم کردن ریسک انتقال نفت خام به اروپا از طریق بلاروس آغاز نمود. این پروژه زمانی مطرح شد که در ژانویه سال 2007 اختلاف و مناقشه بر سر صادرات نفت خام روسیه به بلاروس میان دو کشور بروز کرد. لازم به ذکر است با توجه به برقراری عوارض گمرکی برای صادرات نفت خام این کشور به بلاروس به میزان صد درصد (اختلاف نظر پیرامون این موضوع کماکان میان دو کشور وجود دارد)، بلاروس نیز قانونی را وضع نمود که طی آن نفت خام روسیه از خاک بلاروس فقط در صورت پرداخت چهل و پنج دلار بابت هر تن، امکان انتقال به اروپا را خواهد داشت و در صورت عدم پرداخت، انتقال صورت نخواهد گرفت. در نتیجه روسیه انتقال نفت خام به اروپا از طریق خط لوله دوستی ( این خط لوله از بلاروس میگذرد) را متوقف کرد و اعتبار خود را به عنوان صادر کننده مطمئن محصولات نفتی و انرژیهای فسیلی به اروپا تا حدودی خدشه دار نمود.
امروزه خط لوله انتقال نفت خام از بلاروس که "دوستی" نام دارد، حقیقتاً مهمترین خط لوله انتقال نفت خام روسیه به اروپا محسوب می شود. این خط لوله ادامه سیستم انتقال نفت خام بسیار بزرگی می باشد که متعلق به کمپانی روسی ترانس نفت است و از سه منطقه روسیه، نفت خام را به اروپا انتقال می دهد. این سه منطقه شامل پاوالژیا، تیمانا- پیچوریا و سیبری غربی می باشند. تقریباً یک سوم صادرات نفت خام روسیه به خارج از کشور از طریق خاک بلاروس منتقل میشود. اما بعد از دو سال روسیه میتواند را از طریق خط لوله دیگری که نسبت به خط لوله بلاروسی هزینه بیشتری دارد، نفت خام را به اروپا انتقال دهد.
به عقیده تاتیانا مانیوناک، مفسر سیاسی این مسئله حکایت از آن دارد که پس از برقراری خط لوله جدید، انتقال نفت خام روسیه از طریق بلاروس منتفی میشود و کاهش نفت انتقالی روسیه به اروپا از طریق بلاروس اجتناب ناپذیر خواهد بود. قدرت انتقال این خط معادل سی و هشت میلیون تن نفت خام در سال می باشد. این میزان انتقال به مراتب کمتر از انتقال نفت خام از طریق خط لوله دوستی است. از طریق خط دوستی سالانه معادل هفتاد میلیون تن نفت خام روسیه به اروپا انتقال پیدا می کند.
به عقیده مانیوناک خط لوله انتقال نفت دوستی، به عنوان مهمترین مسیر انتقال نفت روسیه باقی خواهد ماند زیرا روسیه مسیر دیگری در اختیار ندارد که بتواند این حجم نفت خام را با این قیمت ارزان انتقال دهد.
در عین حال آلکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس در یک کنفرانس مطبوعاتی که با خبرنگاران خبرگزاریهای روسیه انجام داد، عنوان کرد که در صورت انتقال نفت خام روسیه از مسیری خارج از مرزهای بلاروس، روسیه برای انتقال هر تن نفت خام بیست و چهار دلار هزینه اضافه را باید متحمل شود. به گفته لوکاشنکو بهای انتقال نفت خام در داخل اروپا در ازای هر 100 کیلومتر برای هر تن معادل 1.3 دلار می باشد و این مبلغ در بلاروس معادل 0.81 دلار است. آلکساندر لوکاشنکو خطاب به مقامات روسیه اینگونه عنوان کرد:« به چه دلیلی شما باید این هزینه اضافی را متحمل شوید؟ آنها نمی دانند که پولشان را کجا خرج کنند!»
شرکتهای نفتی روسیه رغبت زیادی به انتقال نفت از طریق خط لوله دوستی که از خاک بلاروس می گذرد، نشان می دهند. در سال 2007 میلادی یعنی زمانیکه در روسیه بحث هایی در مورد ساخت خط لوله جدید وجود داشت، شرکت نفتی روسی لوکویل عنوان کرد که انتقال نفت خام روسیه از طریق خط لوله بلاروس بالغ بر بیست و دو دلار ارزانتر از خط لوله جدید خواهد بود و مقرون به صرفه تر می باشد.
در مجموع مقامات روسی معترفند که تأسیس خط لوله جدید، بیش از آنکه از جنبه اقتصادی مد نظر قرار گیرد، از نقطه نظر سیاسی حائز اهمیت میباشد. بنابراین نباید در ساخت این خط انتقال کوتاهی کرد. چندی پیش هزینه ساخت این خط لوله انتقال نفت، بالغ بر دو ونیم میلیارد دلار برآورد شد. به عقیده مانیوناک، روسیه هزینه ساخت را از بودجه دولتی پرداخت می نماید. به گفته رؤسای شرکت ترانس نفت، برنامه نصب سیستم انتقال نفت به میزان سی میلیون تن در سال از مسیرهای دیگر آغاز شده است. در عین حال در مسیرهای دیگر مانند بندر ادسا 4 میلیون تن و بندر جنوبی اکراین ده میلیون تن انتقال نفت صورت می گیرد.
به نظر مقامات روسی، ساخت خط لوله جدید انتقال نفت، ریسک روسیه را در انتقال نفت خام کاهش می دهد زیرا در صورت ساخت خط لوله انتقال نفت ( ادسا- برودی )، به خاطر بسته شدن مسیر جنوبی خط لوله دوستی و در ادامه مسیر شمالی، شرکتهای نفتی روسیه زیان فراوانی میبینند.
لازم به ذکر است که اکراین علاقه زیادی به پیوستن بلاروس به ساخت خط لوله ادسا- برودی دارد. این خط لوله انتقال نفت خام قرار است تا شهرهای پلوتسک و گدانسک در لهستان کشیده شود و در عین حال برخی از کشورهای اروپای شرقی مانند آذربایجان، گرجستان، لیتوانی، لهستان و اکراین (و همانطور که حدس زده می شود، بدون روسیه) در این پروژه حضور دارند. به عقیده صاحبنظران، این پروژه برای بلاروس بسیار جالب می باشد. این طرح در بطن تفکر امنیت انرژی این کشور قرار گرفته است و خطی مطمئن برای صادرات نفت روسیه به حساب می آید و به بلاروس این امکان را میدهد که نفت منطقه دریای خزر و ایران را نیز دریافت نماید.
اما بلاروس بسیار محتاطانه در مورد شرکت در این پروژه سخن می گوید، زیرا علاقه ندارد باعث عصبانیت روسیه گردد. سال گذشته آلکساندر لوکاشنکو در ملاقات با ویکتور یوشچنکو، رئیس جمهور اکراین اظهار داشت که در صورت تحقق پروژه خط لوله ادسا- برودی، بلاروس این امکان را دارد که نفت خام را به کشورهای حوزه دریای بالتیک و لهستان انتقال دهد. در ماه اوت سال 2009 میلادی ایگور لیخووی، سفیر اکراین اعلام کرد که مقامات بلاروس، این پروژه را مورد بررسی قرار داده و علاقمند به شرکت در آن هستند. در عین حال وی اظهار داشت که در این رابطه مسائل سیاسی هم وجود دارد، ولی بدون شک مصالح اقتصادی و منافع مادی نیز در نظر گرفته شده است.
اما در حال حاضر نفت مورد نیاز برای تأمین این خط لوله جهت انتقال تامین نشده است. به نظر کارشناسان، برای نیل به این هدف، حضور قزاقستان که میتواند حجم صادراتی نفت مورد نیاز را تأمین و تضمین نماید، ضروری است. اما روسیه به این موضوع علاقه ای نشان نمی دهد. نیکولای تاکارف، رئیس شرکت ترانس نفت عنوان کرد که خط لوله انتقال نفت برودی پولاتسک، حتی بودن تامین نفت مورد نیاز نیز، ساخته خواهد شد زیرا این موضوع یک مسئله کاملا سیاسی است و سود اقتصادی اهمیتی ندارد. وی در ماه دسامبر سال 2009 میلادی در مصاحبه با روزنامه کامرسانت بیان کرد که حجم واقعی نفت مورد نیاز برای تأمین این خط لوله وجود ندارد.
تاتیانا مانیوناک با شک و تردید به این پروژه و حضور بلاروس در آن مینگرد. وی معتقد است که برای بلاروس صادرات نفت هر کشوری به غیر از روسیه بسیار گران تمام خواهد شد. ما نمی توانیم چنین تخفیفی برای نفت خام به منظور مصرف داخلی را، از هیچ کشوری به غیر از روسیه دریافت کنیم. وی اظهار داشت: مسئله این است که آیا محصولات پالایش شده در پالایشگاههای بلاروس امکان رقابت در بازارهای خارجی را دارا خواهد بود یا خیر؟ (زیرا این محصولات از نفتی حاصل آمده اند که گرانتر از نفت روسیه است و بیش از ششصد کیلومتر مسیر انتقال را طی کرده است.)
وی در ادامه افزود: مقامات روسیه قطعا میدانند که بلاروس، هیچ فروشنده مطمئنی برای خرید نفت خام ارزان قیمت به غیر از روسیه پیدا نمی کند و با علم به این موضوع با اعمال فشار بر مقامات بلاروس، در تلاشند تا این مسائل را حل نمایند. در عین حال از نقطه نظر منطقی، روسیه هیچ عملی مغایر با روند طبیعی انجام نمی دهد: روسیه خرید نفت خام برای مصرف داخلی بدون عوارض گمرکی را به بلاروس پیشنهاد میکند. به نظر میرسد ساخت خط لوله جدید انتقال نفت، قیمت انتقال نفت از خط لوله بلاروس را کاهش خواهد داد. برای شرکت ترانس نفت تنها مسئله مهم، قیمت است و مسئله خصوصی سازی از اهمیت ویژه ای برخوردار نیست.
30 دسامبر سال 2009 میلادی ایگور دمین، منشی مطبوعاتی شرکت ترانس نفت در همين رابطه اعلام کرد:« سرعت ساخت این خط لوله به ما این امکان را میدهد که اعلام کنیم این پروژه به سرعت ساخته خواهد شد.» چندی قبل نیکولای تاکارف، رئیس شرکت ترانس نفت عنوان نمود که ساخت این خط لوله ممکن است که نه ماه زودتر از زمان اعلام شده توسط مقامات بلند پایه روسی، یعنی تا پایان سال 2011 میلادی به اتمام رسد.
روسیه ساخت این خط لوله انتقال نفت را در سال 2009 میلادی با هدف کم کردن ریسک انتقال نفت خام به اروپا از طریق بلاروس آغاز نمود. این پروژه زمانی مطرح شد که در ژانویه سال 2007 اختلاف و مناقشه بر سر صادرات نفت خام روسیه به بلاروس میان دو کشور بروز کرد. لازم به ذکر است با توجه به برقراری عوارض گمرکی برای صادرات نفت خام این کشور به بلاروس به میزان صد درصد (اختلاف نظر پیرامون این موضوع کماکان میان دو کشور وجود دارد)، بلاروس نیز قانونی را وضع نمود که طی آن نفت خام روسیه از خاک بلاروس فقط در صورت پرداخت چهل و پنج دلار بابت هر تن، امکان انتقال به اروپا را خواهد داشت و در صورت عدم پرداخت، انتقال صورت نخواهد گرفت. در نتیجه روسیه انتقال نفت خام به اروپا از طریق خط لوله دوستی ( این خط لوله از بلاروس میگذرد) را متوقف کرد و اعتبار خود را به عنوان صادر کننده مطمئن محصولات نفتی و انرژیهای فسیلی به اروپا تا حدودی خدشه دار نمود.
امروزه خط لوله انتقال نفت خام از بلاروس که "دوستی" نام دارد، حقیقتاً مهمترین خط لوله انتقال نفت خام روسیه به اروپا محسوب می شود. این خط لوله ادامه سیستم انتقال نفت خام بسیار بزرگی می باشد که متعلق به کمپانی روسی ترانس نفت است و از سه منطقه روسیه، نفت خام را به اروپا انتقال می دهد. این سه منطقه شامل پاوالژیا، تیمانا- پیچوریا و سیبری غربی می باشند. تقریباً یک سوم صادرات نفت خام روسیه به خارج از کشور از طریق خاک بلاروس منتقل میشود. اما بعد از دو سال روسیه میتواند را از طریق خط لوله دیگری که نسبت به خط لوله بلاروسی هزینه بیشتری دارد، نفت خام را به اروپا انتقال دهد.
به عقیده تاتیانا مانیوناک، مفسر سیاسی این مسئله حکایت از آن دارد که پس از برقراری خط لوله جدید، انتقال نفت خام روسیه از طریق بلاروس منتفی میشود و کاهش نفت انتقالی روسیه به اروپا از طریق بلاروس اجتناب ناپذیر خواهد بود. قدرت انتقال این خط معادل سی و هشت میلیون تن نفت خام در سال می باشد. این میزان انتقال به مراتب کمتر از انتقال نفت خام از طریق خط لوله دوستی است. از طریق خط دوستی سالانه معادل هفتاد میلیون تن نفت خام روسیه به اروپا انتقال پیدا می کند.
به عقیده مانیوناک خط لوله انتقال نفت دوستی، به عنوان مهمترین مسیر انتقال نفت روسیه باقی خواهد ماند زیرا روسیه مسیر دیگری در اختیار ندارد که بتواند این حجم نفت خام را با این قیمت ارزان انتقال دهد.
در عین حال آلکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس در یک کنفرانس مطبوعاتی که با خبرنگاران خبرگزاریهای روسیه انجام داد، عنوان کرد که در صورت انتقال نفت خام روسیه از مسیری خارج از مرزهای بلاروس، روسیه برای انتقال هر تن نفت خام بیست و چهار دلار هزینه اضافه را باید متحمل شود. به گفته لوکاشنکو بهای انتقال نفت خام در داخل اروپا در ازای هر 100 کیلومتر برای هر تن معادل 1.3 دلار می باشد و این مبلغ در بلاروس معادل 0.81 دلار است. آلکساندر لوکاشنکو خطاب به مقامات روسیه اینگونه عنوان کرد:« به چه دلیلی شما باید این هزینه اضافی را متحمل شوید؟ آنها نمی دانند که پولشان را کجا خرج کنند!»
شرکتهای نفتی روسیه رغبت زیادی به انتقال نفت از طریق خط لوله دوستی که از خاک بلاروس می گذرد، نشان می دهند. در سال 2007 میلادی یعنی زمانیکه در روسیه بحث هایی در مورد ساخت خط لوله جدید وجود داشت، شرکت نفتی روسی لوکویل عنوان کرد که انتقال نفت خام روسیه از طریق خط لوله بلاروس بالغ بر بیست و دو دلار ارزانتر از خط لوله جدید خواهد بود و مقرون به صرفه تر می باشد.
در مجموع مقامات روسی معترفند که تأسیس خط لوله جدید، بیش از آنکه از جنبه اقتصادی مد نظر قرار گیرد، از نقطه نظر سیاسی حائز اهمیت میباشد. بنابراین نباید در ساخت این خط انتقال کوتاهی کرد. چندی پیش هزینه ساخت این خط لوله انتقال نفت، بالغ بر دو ونیم میلیارد دلار برآورد شد. به عقیده مانیوناک، روسیه هزینه ساخت را از بودجه دولتی پرداخت می نماید. به گفته رؤسای شرکت ترانس نفت، برنامه نصب سیستم انتقال نفت به میزان سی میلیون تن در سال از مسیرهای دیگر آغاز شده است. در عین حال در مسیرهای دیگر مانند بندر ادسا 4 میلیون تن و بندر جنوبی اکراین ده میلیون تن انتقال نفت صورت می گیرد.
به نظر مقامات روسی، ساخت خط لوله جدید انتقال نفت، ریسک روسیه را در انتقال نفت خام کاهش می دهد زیرا در صورت ساخت خط لوله انتقال نفت ( ادسا- برودی )، به خاطر بسته شدن مسیر جنوبی خط لوله دوستی و در ادامه مسیر شمالی، شرکتهای نفتی روسیه زیان فراوانی میبینند.
لازم به ذکر است که اکراین علاقه زیادی به پیوستن بلاروس به ساخت خط لوله ادسا- برودی دارد. این خط لوله انتقال نفت خام قرار است تا شهرهای پلوتسک و گدانسک در لهستان کشیده شود و در عین حال برخی از کشورهای اروپای شرقی مانند آذربایجان، گرجستان، لیتوانی، لهستان و اکراین (و همانطور که حدس زده می شود، بدون روسیه) در این پروژه حضور دارند. به عقیده صاحبنظران، این پروژه برای بلاروس بسیار جالب می باشد. این طرح در بطن تفکر امنیت انرژی این کشور قرار گرفته است و خطی مطمئن برای صادرات نفت روسیه به حساب می آید و به بلاروس این امکان را میدهد که نفت منطقه دریای خزر و ایران را نیز دریافت نماید.
اما بلاروس بسیار محتاطانه در مورد شرکت در این پروژه سخن می گوید، زیرا علاقه ندارد باعث عصبانیت روسیه گردد. سال گذشته آلکساندر لوکاشنکو در ملاقات با ویکتور یوشچنکو، رئیس جمهور اکراین اظهار داشت که در صورت تحقق پروژه خط لوله ادسا- برودی، بلاروس این امکان را دارد که نفت خام را به کشورهای حوزه دریای بالتیک و لهستان انتقال دهد. در ماه اوت سال 2009 میلادی ایگور لیخووی، سفیر اکراین اعلام کرد که مقامات بلاروس، این پروژه را مورد بررسی قرار داده و علاقمند به شرکت در آن هستند. در عین حال وی اظهار داشت که در این رابطه مسائل سیاسی هم وجود دارد، ولی بدون شک مصالح اقتصادی و منافع مادی نیز در نظر گرفته شده است.
اما در حال حاضر نفت مورد نیاز برای تأمین این خط لوله جهت انتقال تامین نشده است. به نظر کارشناسان، برای نیل به این هدف، حضور قزاقستان که میتواند حجم صادراتی نفت مورد نیاز را تأمین و تضمین نماید، ضروری است. اما روسیه به این موضوع علاقه ای نشان نمی دهد. نیکولای تاکارف، رئیس شرکت ترانس نفت عنوان کرد که خط لوله انتقال نفت برودی پولاتسک، حتی بودن تامین نفت مورد نیاز نیز، ساخته خواهد شد زیرا این موضوع یک مسئله کاملا سیاسی است و سود اقتصادی اهمیتی ندارد. وی در ماه دسامبر سال 2009 میلادی در مصاحبه با روزنامه کامرسانت بیان کرد که حجم واقعی نفت مورد نیاز برای تأمین این خط لوله وجود ندارد.
تاتیانا مانیوناک با شک و تردید به این پروژه و حضور بلاروس در آن مینگرد. وی معتقد است که برای بلاروس صادرات نفت هر کشوری به غیر از روسیه بسیار گران تمام خواهد شد. ما نمی توانیم چنین تخفیفی برای نفت خام به منظور مصرف داخلی را، از هیچ کشوری به غیر از روسیه دریافت کنیم. وی اظهار داشت: مسئله این است که آیا محصولات پالایش شده در پالایشگاههای بلاروس امکان رقابت در بازارهای خارجی را دارا خواهد بود یا خیر؟ (زیرا این محصولات از نفتی حاصل آمده اند که گرانتر از نفت روسیه است و بیش از ششصد کیلومتر مسیر انتقال را طی کرده است.)
وی در ادامه افزود: مقامات روسیه قطعا میدانند که بلاروس، هیچ فروشنده مطمئنی برای خرید نفت خام ارزان قیمت به غیر از روسیه پیدا نمی کند و با علم به این موضوع با اعمال فشار بر مقامات بلاروس، در تلاشند تا این مسائل را حل نمایند. در عین حال از نقطه نظر منطقی، روسیه هیچ عملی مغایر با روند طبیعی انجام نمی دهد: روسیه خرید نفت خام برای مصرف داخلی بدون عوارض گمرکی را به بلاروس پیشنهاد میکند. به نظر میرسد ساخت خط لوله جدید انتقال نفت، قیمت انتقال نفت از خط لوله بلاروس را کاهش خواهد داد. برای شرکت ترانس نفت تنها مسئله مهم، قیمت است و مسئله خصوصی سازی از اهمیت ویژه ای برخوردار نیست.
منبع: خبرگزاري ناويني
ترجمه و تنظيم: بخش سياسي- رسانهاي سفارت ايران در بلاروس
مطالب مرتبط
