كدخبر: ۱۰۹۸۲
تاريخ انتشار: ۰۶ مرداد ۱۳۸۹ - ۱۱:۰۴
نسخه چاپي
ارسال به دوستانچانهزني قزاقستان بر سر ناباكو
ايراس: نورسلطان نظربايف، رئيس جمهور قزاقستان كه جديداً با مسكو اتحاديه گمركي را تشكيل داده، بر آن شده تا بر سر شرايط بهتر فروش گاز به روسيه چانه بزند. وي در جريان ملاقات با آنگلا مركل، صدر اعظم آلمان در آستانه (پايتخت قزاقستان) ناگهان از عدم تحرك اتحاديه اروپا در مورد طرح «ناباكو» را مورد انتقاد قرار داد و در جريان كنفرانس خبري مشترك با وي تأكيد كرد؛ «قزاقستان هرگز مخالف ناباكو نبوده است. سئوال اين است چرا اتحاديه اروپا فقط حرف ميزند و براي اجراي اين پروژه كاري انجام نميدهد».
از قرار معلوم، «ناباكو» خط لوله انتقال گاز است كه از تركيه به اتريش ساخته خواهد شد تا اروپا بتواند از خارج خاك روسيه گاز منطقه خزر را دريافت كند. تا به حال، قزاقستان هرگز به عنوان تأمين كننده مهم اين پروژه در نظر گرفته نشده و معمولاً مذاكرات طرفهاي اروپايي با آذربايجان و تركمنستان برگزار ميشده و تا كنون نيز توافقي با اين دو كشور هنوز حاصل نشده است. ولي اين امر مانع از آن نشد كه رئيس جمهور قزاقستان شرايط الحاق اين كشور به اين طرح ضدروسي را مورد توجه قرار ندهد. وي در اين زمينه گفت؛ «براي اينكه قزاقستان در ناباكو مشاركت داشته باشد، حداقل دو كار بايد انجام شود؛ ساخت خط لوله از روي بستر خزر تا قفقاز و درياي سياه و يا ساخت كارخانه براي مايع كردن گاز در ساحل قزاقي خزر. در هيچ يك از اين دو مورد كاري جز بحثهاي لفظي انجام نشده است. اتحاديه اروپا ميتوانست در اين زمينه فعالتر باشد». وي افزود، تركمنستان نيز راه حل مسأله انتقال گاز از طريق خزر را به درستي تشخيص نميدهد.
معلوم نيست چرا رهبر قزاقستان كه در ماههاي اخير از حركات تندي كه ممكن است باعث نارضايتي روسيه شود، خودداري ميكرده، ناگهان اين حرفهاي غيرمترقبه را بر زبان آورده است. امكانات قزاقستان در زمينه توليد گاز طبيعي محدود است. گاز توليد اين كشور را عمدتاً گازهاي خروجي از چاههاي نفت تشكيل ميدهد. افزون بر اين، آستانه يك ميدان گازي مشترك با روسيه را در فلات قاره خزر توسعه داده و در دست بهرهبرداري دارد. قزاقستان طي شش ماه اول سال جاري ميلادي فقط 18.6 ميليارد متر مکعب گاز توليد كرده كه از ميزان مشابه در سال گذشته 5.5 درصد بيشتر بوده است.
شايان ذكر است كه تنها 9.1 ميليارد متر مکعب از اين مقدار (كمتر از نصف) را گاز طبيعي تشكيل ميدهد و بخشي از اين ميزان نيز در ميدان «قرهچگانك» واقع در نزديكي مرز روسيه توليد ميشود. اين گاز افزونههاي زيادي دارد و به پالايشگاه گاز اورنبورگ متعلق به شركت گازپروم انتقال داده ميشود و از آنجا بر اساس يك قرارداد 15 ساله كه در سال 2007 منعقد شده، به گازپروم فروخته ميشود. شركت مشترك گازپروم و «كازمونايگاز» كه مواد خام را از كنسرسيوم بينالمللي «قرهچگانك» ميخرد، فروشنده اين گاز به گازپروم است. با وجود اينكه در قرارداد مربوطه فرمول قيمت با توجه به قيمتهاي اروپايي پيشبيني شده، آستانه مايل است حق صدور مستقل حداقل بخشي از گاز خود به كشورهاي خارجي را دريافت كند. شركت «كازروسگاز» حتي زماني به بازاريابي اين گاز در گرجستان دست زده بود، اما شركت «گازپروم اكسپورت» اين قراردادها را در حوزه صلاحيت خود ميداند.
اشاره نورسلطان نظربايف به خط لوله ناباكو ميتواند گام آزمايشي او باشد تا مسكو نه فقط گاز قزاقستاني را بخرد، بلكه ترانزيت آن به كشورهاي اروپايي را نيز به عهده بگيرد. آستانه به موازات توسعه اتحاديه گمركي و فضاي واحد اقتصادي، ميتواند بر استفاده آزاد از شبكه خطوط لوله گازپروم نيز تأكيد كند. با توجه به رشد سريع توليد نفت در قزاقستان، توليد گاز همراه نيز افزايش مييابد. انتظار ميرود كه توليد اين نوع گاز از 15 ميليارد متر مکعب در سال 2009 تا 40-30 ميليارد متر مکعب افزايش يابد. از سال 2005 رشد سريع مصرف داخلي گاز در قزاقستان متوقف شده و در سطح 20-18 ميليارد متر مکعب در سال باقي مانده است. البته، آستانه قصد دارد شبكه گاز رساني در مناطق جنوبي اين كشور را توسعه دهد و يك خط لوله بسازد، ولي ظرفيت آن فقط 10 ميليارد متر مکعب خواهد بود.
آستانه مابقي اين گاز را ميتواند در چانهزني با چين و مسكو مورد استفاده قرار داد. اگر اتحاديه اروپا راه حلي براي مسأله خزر پيدا كند، قزاقستان ميتواند علاقه خود را به شركت در طرح ناباكو نيز ابراز كند. به احتمال قوي، بروكسل و اعضاي پروژه ناباكو از اظهارات نورسلطان نظربايف استقبال خواهند كرد. اما بايد توجه داشت كه در شرايط حاضر براي آنها رسيدن به توافق مشخص با آذربايجان و آغاز مذاكرات با تركمنستان اهميت بيشتري دارد.
از قرار معلوم، «ناباكو» خط لوله انتقال گاز است كه از تركيه به اتريش ساخته خواهد شد تا اروپا بتواند از خارج خاك روسيه گاز منطقه خزر را دريافت كند. تا به حال، قزاقستان هرگز به عنوان تأمين كننده مهم اين پروژه در نظر گرفته نشده و معمولاً مذاكرات طرفهاي اروپايي با آذربايجان و تركمنستان برگزار ميشده و تا كنون نيز توافقي با اين دو كشور هنوز حاصل نشده است. ولي اين امر مانع از آن نشد كه رئيس جمهور قزاقستان شرايط الحاق اين كشور به اين طرح ضدروسي را مورد توجه قرار ندهد. وي در اين زمينه گفت؛ «براي اينكه قزاقستان در ناباكو مشاركت داشته باشد، حداقل دو كار بايد انجام شود؛ ساخت خط لوله از روي بستر خزر تا قفقاز و درياي سياه و يا ساخت كارخانه براي مايع كردن گاز در ساحل قزاقي خزر. در هيچ يك از اين دو مورد كاري جز بحثهاي لفظي انجام نشده است. اتحاديه اروپا ميتوانست در اين زمينه فعالتر باشد». وي افزود، تركمنستان نيز راه حل مسأله انتقال گاز از طريق خزر را به درستي تشخيص نميدهد.
معلوم نيست چرا رهبر قزاقستان كه در ماههاي اخير از حركات تندي كه ممكن است باعث نارضايتي روسيه شود، خودداري ميكرده، ناگهان اين حرفهاي غيرمترقبه را بر زبان آورده است. امكانات قزاقستان در زمينه توليد گاز طبيعي محدود است. گاز توليد اين كشور را عمدتاً گازهاي خروجي از چاههاي نفت تشكيل ميدهد. افزون بر اين، آستانه يك ميدان گازي مشترك با روسيه را در فلات قاره خزر توسعه داده و در دست بهرهبرداري دارد. قزاقستان طي شش ماه اول سال جاري ميلادي فقط 18.6 ميليارد متر مکعب گاز توليد كرده كه از ميزان مشابه در سال گذشته 5.5 درصد بيشتر بوده است.
شايان ذكر است كه تنها 9.1 ميليارد متر مکعب از اين مقدار (كمتر از نصف) را گاز طبيعي تشكيل ميدهد و بخشي از اين ميزان نيز در ميدان «قرهچگانك» واقع در نزديكي مرز روسيه توليد ميشود. اين گاز افزونههاي زيادي دارد و به پالايشگاه گاز اورنبورگ متعلق به شركت گازپروم انتقال داده ميشود و از آنجا بر اساس يك قرارداد 15 ساله كه در سال 2007 منعقد شده، به گازپروم فروخته ميشود. شركت مشترك گازپروم و «كازمونايگاز» كه مواد خام را از كنسرسيوم بينالمللي «قرهچگانك» ميخرد، فروشنده اين گاز به گازپروم است. با وجود اينكه در قرارداد مربوطه فرمول قيمت با توجه به قيمتهاي اروپايي پيشبيني شده، آستانه مايل است حق صدور مستقل حداقل بخشي از گاز خود به كشورهاي خارجي را دريافت كند. شركت «كازروسگاز» حتي زماني به بازاريابي اين گاز در گرجستان دست زده بود، اما شركت «گازپروم اكسپورت» اين قراردادها را در حوزه صلاحيت خود ميداند.
اشاره نورسلطان نظربايف به خط لوله ناباكو ميتواند گام آزمايشي او باشد تا مسكو نه فقط گاز قزاقستاني را بخرد، بلكه ترانزيت آن به كشورهاي اروپايي را نيز به عهده بگيرد. آستانه به موازات توسعه اتحاديه گمركي و فضاي واحد اقتصادي، ميتواند بر استفاده آزاد از شبكه خطوط لوله گازپروم نيز تأكيد كند. با توجه به رشد سريع توليد نفت در قزاقستان، توليد گاز همراه نيز افزايش مييابد. انتظار ميرود كه توليد اين نوع گاز از 15 ميليارد متر مکعب در سال 2009 تا 40-30 ميليارد متر مکعب افزايش يابد. از سال 2005 رشد سريع مصرف داخلي گاز در قزاقستان متوقف شده و در سطح 20-18 ميليارد متر مکعب در سال باقي مانده است. البته، آستانه قصد دارد شبكه گاز رساني در مناطق جنوبي اين كشور را توسعه دهد و يك خط لوله بسازد، ولي ظرفيت آن فقط 10 ميليارد متر مکعب خواهد بود.
آستانه مابقي اين گاز را ميتواند در چانهزني با چين و مسكو مورد استفاده قرار داد. اگر اتحاديه اروپا راه حلي براي مسأله خزر پيدا كند، قزاقستان ميتواند علاقه خود را به شركت در طرح ناباكو نيز ابراز كند. به احتمال قوي، بروكسل و اعضاي پروژه ناباكو از اظهارات نورسلطان نظربايف استقبال خواهند كرد. اما بايد توجه داشت كه در شرايط حاضر براي آنها رسيدن به توافق مشخص با آذربايجان و آغاز مذاكرات با تركمنستان اهميت بيشتري دارد.
نويسنده: آلكسي گريواچ، روزنامه «ورميانوواستي»
مطالب مرتبط
